سرها غالبا يا در مجله و كتاب و روزنامه فرو رفته يا يك چيز ديجيتالي در گوششان  چپانده اند تا هيچ كس با كس ديگري حرف نزند، چه در داخل مترو باشند چه در ايستگاه به انتظار مترو، فرقي برايشان نمي كند، در صف اتوبوس هم كسي از گراني تخم مرغ و گوجه فرنگي و حرف هاي جديد رئيس جمهور، حرف نمي زند كه آن يكي پي اش را بگيرد و يك دفعه يك كنفرانس داخل اتوبوسي داغ پا بگيرد، راننده تاكسي هم كه محال است، با گفتن " چقدر امروز هوا آلوده است"، بخواهد باب سخن با مسافر بيچاره باز كند و تا ته مسير هم مسافر و هم شوفر ديگر از جيك و پيك هم باخبر باشند.

حالا تو هي زور بزن كه يك گپ و گفت سر راهي از جنس همان هايي كه احسان نراقي در شوراي سردبيري اعتماد ملي مي گفت فقط مختص حال و هواي مردم ايران است، راه بينداز. مگر مي شود، حالا بيا هزارو يك  راه را هم امتحان كن:

به سرعت مي دوم به سمت پيرزني كه قادر نيست پاهايش را بيش از اندازه بالا بياورد تا از پله هاي اتوبوس عبور كند، فرصت خوبيست تا اين محبت قلمبه شده را نثارش كنم، هنوز ميان زمين و آسمان اتوبوس معلقم ، درست لحظه اي به پيرزن مي رسم كه كه راننده اتوبوس با فشار دادن يك دكمه ساده، پله هاي اتوبوس را در چشم بر هم زدني براي پاهاي ناتوان پيرزن به پايين كشيد، از همان سر جاي خودش و لازم هم نبود مثل من ميون اين همه مو زردها و چشم آبي هاي آرام، هول برش دارد و كف اتوبوس شيرجه بزند براي مهر ورزيدن و كمك كردن، در نهايت من مي مانم و يك لبخند ماسيده و دهاني باز : هان... كه اينطور...

تا چشم كار مي كند ماشيني نمي بيني اما يك صف طولاني پشت چراغ قرمز ايستادند و هيچ كس هيچ عجله اي براي رد شدن از لابلاي ماشين ها ندارد، چه ساعت از نيمه شب گذشته باشد و چه كله سحر باشد ، فرقي نمي كند چشمي اينجا زير كلاه يا  چتر پليس، ناظر و بپايت باشد  يا  نباشد، فرقي نمي كند، روي پله هاي برقي مترو بدون استثنا هميشه يك نظم انگليسي حاكم است يعني  يك سمت اين پله طولاني و دراز  هميشه خالي است  و در سمت ديگرش همه پشت هم و فشرده  می ایستند تا اگر كسي عجله دارد از آن سمت خالي پله برقي بدود ، به همين سادگي.

دلت لك مي زند براي يك دعواي جانانه و فحشهاي مخصوص رانندگان، دلت ميخواهد بلاخره يكي تا كمر از پنجره ماشين بزند بيرون و هرچي ليچار بلد است بار همپالگي اش كند،  هر چه چشم بداوني چشمي نمي يابي كه بيهوده بر اندام دختراهايي كه راه خود مي روند، پرسه زند ، دلت لك مي زند براي اين كه كشيده جانانه يك زن  بنشيند به صورت مردي كه دست در دست زنش دارد اما چشم و نيشش براي زني كه از روبرو مي آيد باز است.

 دلت لك مي زند براي آنكه هوار بزني روي سر كسي كه پوست تخمه و پرتغال و پس مانده آب و آش راه را از شيشه ماشين جلويي رها كرد و باد هم بدون معطلي  شتك هايش را چسباند به پيشوني تو كه سرت را همينطوري بي پروا از شيشه نيمه  باز ماشين انداخته بودي بیرون  تا نفس تازه كني.

دلت مي خواهد توي صف سينما و اتوبوس و هزار تا صف ديگه مچ كسي كه از گوشه و كنار،  خودش را مي چپاند توي صف بگيري، دلت مي خواهد توي لوليدن درهم و برهم آدمهاي آشفته شهر، حاضر جواب باشي براي متلك هاي ركيك و وقيحانه اي كه از هرسو به سمتت پرتاب مي شوند ، دلت لك زده براي لگد زدن به كاپوت ماشين يا سنگ انداختن به سمت شيشه نيمه باز ماشيني كه بيهوده براي تو كه از پياده رو مي روي و اتفاقا هيچ آرايشي هم روي صورتت نداري ، هي بوق مي زند و  راننده هي سرش را به شكل چندش انگيزي تكان مي دهد.

 دلت مي خواهد از دل غرب وحشي دست خالي بيرون نروي و بتواني صفحه روزنامه را پركني از بي اخلاقي ها و عربده كشي ها و خشونت هايي كه هرروز قصه مكررش را شنيدي.دخترك ساعت ها هم اگر به ديوار تكيه زند نه صفي از ماشين، بر ترافيك شهر داغ تازه مي زند نه صفي از پير و جوان بيكار و چشم چران پياده رو را پر مي كند.

ساعت 12:30 شب است، از يك مهماني ايراني بر مي گرديم، " آكسفورد استريت " شلوغ ترين خيابان لندن كه مركز خريد است هم در اين ساعت كم كم آرام مي شود، حوالي خوابگاه در " كينگز كراس" ديگر صداي نفس هاي آدمهاي نزديك را هم مي شنويم، يعني شهر تا اين اندازه خلوت و ساكت است. سايه زني با سگش در امتداد نگاه ماست، ماييم و  يك خيابان بلند كم نور و پيرزني كه تمام كيفش را براي پيدا كردن چيزي زير و رو مي كند.

 از پيرزن رد مي شويم و او همچنان در حال زيرو رو كردن زنبيل است ، باز اين محبت قلمبه شده نگذاشت كه بي تفاوت بگذرم، حس انساني ام را به رخ دوستانم مي كشم تا راضي شان كنم كه بايد برگرديم شايد كمكي از دستمان بر آيد.

وقتي رسيدم، پيرزن آنچه را كه دنبالش بود ، ديگر پيدا كرده بود؛ يك دستكش يك بار مصرف تا با آن اضافه هايي كه سگ پشمالويش در گوشه خيابان ريخته بود را به نزديك ترين سطل زباله شهر بريزد بي آنكه كسي او را مجبور ساخته  یا زیر بار نگاه کسانی ناگزیر به این کار شده باشد.

سوز سرما  مي سرد تا ته بيني ام ، سرم سوت مي كشد و سكوت اين سياه شب سوت و كور  را با سرفه اي سخت مي شكنم و شك مي كنم  به شايعات شكل گرفته در اطراف يك زندگي ماشيني.

نمي دانم  نقش دولت يا نهادهاي تصميم گير در توافقي كه ميان مردم يك جامعه براي رعايت حقوق يكديگر  شكل مي گيرد تا چه اندازه مي تواند باشد اما بي ترديد مي توان در سطوح مختلف اين شهر ديد كه چگونه بدون هيچ قانون الزام آوري بيشتر مردم  خود را ملزم به رعايت حقوق ديگري مي دانند.

اينجا نامش را مي گذارم توافق اجتماعي اما  نمي دانم درآنجا ودر اجتماع خشمگيني كه مردم آن به جاي كنار آمدن با هم و توافق براي رعايت حقوق يكديگر، همواره فرياد و فحش را به خدمت مي گيرند، چه نامي بايد براين رفتار گذاشت؟ تازه ما خونگرمي و نوع دوستي مان  در برابر اروپاي سرد، ريشه در تاريخ و شعر وادبيات كهن مان هم دارد.

مدام پي آنم كه زنبيلي بر زمين بماند يا پيرزني را ناي بالا رفتن از پلكاني نباشد تا من از گرماي محبتم اورا بهره مند سازم و پز خونگرمي شرقي ام را بدهم غافل از آنكه اينجا معمولا  همه چيز سرجاي خودش است ،  كسي هم بار اضافه حمل نمي كند كه نياز به كمك من باشد! چرا كسي روي پوست موز سر نمي خورد تا من به او كمك كنم؟

یکی از دوستان سابقم  که در اداره اخبار نهاد ریاست جمهوری پستی دارد امروز تلفن زد و  خبر داد که فردا نامه مهم احمدی نژاد به ملت ایران منتشر می شود.

احمدی نژاد در این نامه از ملت ایران به خاطر برخی رفتار ها  و موضع گیری ها ی غیر دیپلماتیک خود در یک سال گذشته که موجب پرداخت هزینه های سنگین برای کشور شده و گاه کشور را در معرض تهدید خارجی نیز قرار داده است عذر خواهی کرد.

از همان لحظه كه مي رسم فرودگاه شارل دوگل فرانسه، نفس راحتي مي كشم، ديگر از نظم انگليسي ها خبري نيست، پاريس آشفته است ، مثل پريشاني روح من ، سرد است مثل دست و پاي هميشه يخ  خودم  ، خاكستري است، مثل هواي دلم، اما پر است و بلند آوازه ، نه مثل من كه خالي ام و خسته و ذره و حالا حالاها بايد بدوم.......

مي خواستم تلخ نباشم ، بعد از عمری ، تنها امسال هوس پاسداشت سنت سيزده به سرم سزد و چنان ناشيانه دروغ سيزده را نوشتم كه ازهمان پيام اول كسي به شيرين كاري ام نخنديد، يا اين مزاح به ما نيامده بود يا آن دروغ برازنده اقتدار  و اعتقاد رئيس نسبت به موضع گيري هاي همواره اش نبود، به هر تقدير ما اگر چه هنوز ميهمان ديار دگريم اما خود را سر سفره بزرگ "سيزده به در " ايران ديديم و براي بار نخست در سي بهاري كه از عمرمان گذشت يك بار رسم اين سفره به جاي آورديم ، باشد كه كسي را نرنجانده باشيم.

البته ميزبانم اينجا از صد ميزبان ايراني ، ايراني تر است و هنوز بوي خانه كاهگلي مادربزرگها را مي شود از كوزه كوزه اي كه با هرار زحمت به  اين خانه رسيده اند، استشمام كرد، پر از شمعدوني هاي ناب ايراني با همان بو با همان رنگ و با همان حس اما پشت پنجره اي كه به جاي باز شدن به امام زاده  صالح تجريش ، درست به سمت كليساي قلب مقدس باز مي شود و به جاي صداي بوق ممتد آهن پاره هاي خيابان پر ترافيك، صداي نقاش هاي ميدان روبروي خانه است كه توريست ها  را با چرب زباني شكار مي كنند تا کشیدن یک نقاشي از صورت خسته شان، حاصلش لقمه ناني باشد بر سفره شب شان.

"ممارت" {  momart } تپه زيبايي است كه تمام پاريس را از فراز در دو  چشم كوچكت جا مي دهد ، حتي هيبت آن ۱۸۰۳۸ تكه آهني كه با دو و نيم ميليون پيچ و مهره شده است ايفل بي نظير ،حالا ديگر اينجا و از بالاي تپه در قاب چشم کوچک من هم جا مي گيرد .

كليساي نتردام، سوژه داستان هاي ارباب كلمات ، ويكتور هوگو، كاخ ورساي باقي مانده اي از دوران پادشاهي لويي ها و ناپلئون ، موزه لوور كه 6500 تابلوي نقاشي و ديگر آثار به جاي مانده از گذشته هاي دور در آن است، خيابان معروف شانزه ليزه،و رودخانه سن كه ما سبزه عيدمان را به آب هايش داديم، همه و همه اينجا مستانه در برابر چشمت مي رقصند تا تو تاريخ را مزه مزه كني اما من بي سبب دلم گرفته اين روزها.....و تلخم.......مثل همين كبوتر خنگ كه آخر هم نفهميدم چرا تنها كز كرده بود ، آن هم پشت به رودخانه سن.

" مطرب مهتاب رو... مطرب مهتاب رو... آنچه بديدي بگو... ما همگان محرميم، محرميم..."

 ناز صدايي كه پوست خوابم را مي شكند با اين آوازش و دمي بعد صداي آژيري كه ممارت را با خود مي برد به روزهاي جنگ جهاني دوم، چهارشنبه ها  اينجا گوش همه به اين آژير جنگ خو كرده تا مبادا از خاطر برود روزهاي سخت جنگي كه شهدايش را ملت اينجا به گونه اي ديگر گرامي مي دارند.

نمادهايي كه براي شهداي گمنامشان در ميادين شهر برپا مي كنند ، شمع ها و گل هايي كه بر سر سراي برخي از خانه ها در محله هاي قديمي پاريس، در روزهاي خاصي از هفته جلوه نمايي مي كند و سر تعظيمي كه زنان و دختران مو بور و مردان چشم آبي در برابر نمادهايي از جنگ فرو مي آورند، بي وقفه تو را مي برد به روزهاي نزاعي كه براي تدفين شهداي گمنام در دانشگاهها و ميادين پايتخت ايران در گرفته بود.

 استخوانهاي پوك شده دلبندانمان را عجب غمگنانه بر سرباورهاي هزارتكه ملت رقصاندند.

آنقدر ملت را از نگاه ايدئولوژيك به جنگ دلزده ساختند كه در نهايت آنان كه دستشان از همه جا كوتاه بود قرباني اين نزاع دلزده شدند، ورنه كدام مادري رضا مي داد استخواني كه روزي با روکشی از گوشت و پوستي نزار، بوسه بر آن زده و پس از آن دگر هرگز نديدش ، امروز به  بي وزني  يك توپ پلاستيكي ، در ميدان دل آزار يك بازي عجيب معلق بماند و هيچ كس دلش از هزار تكه شدن اين توپ نگيرد و هر كس به برد خود فكر  كند .

بگذريم....

پاريس در نگاه اول، شهر كافه ها و كليساست مثل دمشق كه براي من شهر ديش ها و دعا بود ، پشت بام ها پر از ديش هاي ماهواره و زمين پر از مساجد، اينجا نيز همه خيابان هاي شهر پر از كافه است و مردم ساعت ها ي مهم و طولاني زندگي شان  در كافه ها سپري مي شود آنچنان كه به هر نقطه كه رو كني، كليسايي به زيبايي يك هيبت دلربا در برابر چشمانت مي يابي و رهگذراني كه بي صدا و آرام  در آن دست به دعا نشسته اند.

از "نتردام" پاريس تا "سن پيترو"در  رم ، "سگردا فاميليا" در اسپانيا و كلييساها و عبادتكده هاي لندن و ديگر شهرهاي اروپايي كه مي گذرم، كاري به نحوه مناجات و راز و نيازشان  در مقايسه با راز و نياز مسلمانان در مساجد ندارم و كار من هم نيست كنكاش كردن در اين كه چرا جمعي اينجا بي صدا و آرام به دعا يا عزا در مكان مقدس ظاهر مي شوند و جمعي ديگر در دياري ديگر با شيون و فرياد و سر و سينه زنان .

با اين همه اما نمي شود بي قياس از كنار نحوه معماري و نماد هايي كه هريك براي بيان تفكرات مذهبي خود برگزيده اند، گذشت، تفاوت فاحشي است ميان مساجد شرق تا معابد غرب، غربي ها تنديس ها و مجسمه هاي حجم دار را براي اين بيان برگزيده اند و مساجد شرق نوشته هايي به زبان عربي را.

 بي ترديد هريك آراستگي خود را دارد اما طبيعي است كه زبان ارتباطي تنديس هاي حجم دار، براي مليت ها و زبان هاي گوناگون كه مي آيند براي قدم زدن در تاريخ هر كشور، گويا تر و گسترده تر و چه بسا قابل فهم تر است از زبان نوشته هاي بي حجم . حالا تو ساعت ها مي تواني به چهره هاي هر يك از اين تنديس ها خيره شوي و فكر كني و فكر كني.

 در آخر پاهايت را اگر  ناي بالا رفتن از پله هاي رودخانه سن نيست بروي در همان قهوه خانه كوچك و كهنه روبروي نتردام كه سالهاي دور، پاتوق هميشگي ويكتور هوگو بوده است لم دهي يا بگذاري كبوترها و گنجشك هاي اطراف كليسا به بهانه برچيدن دانه هاي گندمي كه مهمانشان مي كني از سرو كولت با لا بروند و به جايش دانه هاي خستگي را از تنت برچينند يا اصلا دلت را بسپار به كودكي كه كالسكه اش را پر از بيسكويت هاي ريزو درشت كرده براي كبوترهاي حرم و از ته دل آزادي را نفس بكش كه اينجا هيچ كس دلت را نمي پويد تا كميت و كيفيت ايمانت را كنكاش كند.

 شايد از سال ۱۱۶۳زمانی که بنای این کلیسا گذارده شد و ۲۰۰ سال هم زمان برد كه به فرجام رسد تا امروز، اتفاقات زیادی در آن رخ داده باشد از تاجگذاری سنت لوئیس و حتي هنري پنجم انگلستان به گمانم، و تاجگذاري فرانچسكوي دوم تا تحصن تعداد زيادي از آزادي خواهان پاريس در آگوست ۱۹۴۴ اما حالا كه به رفت و آمد جوانترهاي غربي در حياط و محوطه كليسا نگاه مي كني انگار اينجا مذهب ديگر در خدمت و انحصار و ابزار يك طايفه نيست تا تو را ابتدا قضاوت كنند و سپس نامحرم بپندارند و نان شبت ببرند...

ما همگان محرميم...محرميم...آنچه بديدي بگو...

دلم سخت می لرزد، گفته بودم خدا كند وقتي ملوان هاي انگليسي به خانه بر مي گردند...

 BBC News داره کنفرانس ملوانان آزاد شده انگلیسی رازنده پخش می کند.

"فليكس كارمن" رئيس اين ملوانها دارد مي گويد:

۷/۲ كيلومتر داخل آبهاي عراق بوديم پاسدار ها با هدف دستگيري امدن داخل آب عراق با هدف دستگيري، رفتارشان  بسيار خشونت آميز بود با اسلحه هاي سنگين آمده بودند.يك پاسدار هم بود كه انگليسي را خوب بلد بود من به او توضيح دادم كه ما امديم يك قايق را با اجازه سازمان ملل بازديد كنيم ولي به حرف هاي ما گوش ندادند ، ولي پاسدارها مارا سوار قايق كردن بردند ايران .

ملوان ها از فشار های روانی میگويند. دستامون رو بسته بودن، روزي سه بار به ما غذا مي دادن و تنها همان ساعت با هم بوديم. اما هيچ تماسي با بيرون نداشتيم،  چشم بند به چشمهاي ما مي زدن وقتي چشمهاي ما بسته بود هي صداي كوك كردن اسلحه مي آمد،  خوشحاليم كه برگشتيم انگليس، ما اونجا ترسيده بوديم، رفتار ايران توهين به شخصيت ما بود، پاسدارها در عراق كشتي ها را ...ما هيچ موقع نگفتيم ...

نمي دانم تا انتها چه مي شود؟؟؟

پي نوشت:

تمام شد و هنوز هيچ كدام از خبرگزاري هاي ايران خبر اين كنفرانس مطبوعاتي را نداند. حتي خبرگزاري فار س هم كه هر روز  از آجيل خوردن و شطرنج بازي كردن ملوان ها نمي گذشت. از يك طرف فراموش نكنيم كه ما حتي يك خبر ساده از  پنج ايراني كه در اربيل دستگير شدند نداريم.

خبر بي بي سي

ملوانان انگلیسی اعترافات خود را پس گرفتند

ملوان ها: درآبهای عراق دستگیر شدیم/ رادیو زمانه

ا-  خوني كه از كف پاهاي بريده راه افتاده بود، احتمالا يك رد سرخ بد تركيب در باريكه راه "دربند تهران" درست كرده بود و كساني كه از روبرو، سربالايي را به سختي بالا مي آمدند، چشم اندازشان به جز كوه، دو لنگ معلق در هوا بود كه از يكي خون مي آمد و از ديگري بال بال زدني به نشان  " لطفا  از سر راه فرقون برويد كنار".

و من مسافر زار اين  فرقون يا همون گاري دستي كارگران بالاي كوه بودم و محبوبه  راننده اش ، آنقدربه بي پروايي ام  نق زد، آنقدر در وصف بي گدار به آب زدن مرثيه سر داد، آنقدر قصه و حديث در وصف بي فرهنگي كساني كه از طبيعت زباله دان ساخته اند، گفت كه راننده ديگري  نشست پشت فرمان و ميدان را براي سخنراني او خالي گذاشت  و حالا  سولماز  مهربانانه تا پاي  كوه مي راند تا محبوبه يك نفس سخنراني كند در سوگ بي خيالي و  بي تفاوتي همه آناني كه از روبرو مي آيند اما اين صحنه دو پا در هوا و فرقون و خون و داد و درد  ما، برايشان  تنها  صحنه طنزي است كه ببينند و بخندند و بگذرند.

 آنقدر كوههاي تهران پر است از شيشه شكسته و آنقدر مسافران اين راه، پاي خون آلود ديده اند كه ديگر عادت كرده اند، حالا تو هرچقدر هم كه درد داري همانقدر هم فرياد بزن، اما وقتي هر روز از اين ره يكي خونين بر مي گردد، حكايت تو ديگر حكايت دردناكي نيست برايشان. عادت كرده اند. حالا شايد در اين هياهو يكي  پيدا شد كه دلش يك لحظه برايت ريش ريش شد اما يادت  باشد  تو سوار فرقوني و فرقون، خالي اش هم خنده دار است  تا چه رسد به اينكه مسافرش زن باشد، حالا هر چقدر هم كه درد داري همان قدر فرياد بزن اما محبوبه ! این روزها که از بند ۲۰۹ اوین رفتی به بند عمومی ! انگار همه عادت كرده اند.

حكايت زنان و كمپين يك ميليون امضا و دستگيري هاي مكرر و احضار هاي مستمرشان، شده حكايت همان راه سخت پر از شيشه اي   كه انگار همه به شنيدن صداي  ناله هاي صاحب  زخم عادت كرده اند. وقتي اين صدا از پس سكوت سنگين رسانه اي و بي هيچ امكاناتي ، دهان به دهان و سينه به سينه  به گوش جامعه مي رسد، تازه همه مي بينند زخمي امروز سوار فرقون است و فرقون خالي اش هم خنده دار است تا چه رسد به اينكه مسافرش زن باشد…

 2-  تمام بساط مصاحبه را جمع كردند و رفتند، وقتي كارشناس راديو ي رسانه ملي خودمان به جاي ميز گرد، يك جلسه سخنراني براي خودش تدارك ديده بود، به اتفاق خانم شركت و شادي صدر ختم اين ميزگرد تك سخنران را اعلام كرديم و آنها هم بساط مصاحبه را جمع كردند و رفتند.

قرار بود دراين  برنامه راديويي، موانع فرا روي زنان در عرصه هاي كلان تصميم گيري به خصوص در حوزه هاي مديريتي رسانه هاي ايران بررسي شود كه ماجرا ختم شد به باور آقاي كارشناس به ضعف  فيزيكي و جسمي زنان كه به طور طبيعي آنان را از داشتن سهم برابر در عرصه هاي مختلف جامعه معذور مي كند.

گذشت تنها يك ماه از آن روز، زمان زيادي نيست تا فراموش كنم كه آقاي كارشناس براي اين باور خود استدلالي آورد كه به گمانم سطح بحث را بسار تنزل داده بود و آن اينكه اساسا نبايد هم از زنان توقع داشت كه در بسياري از مشاغل مردانه ، همانند مردان ، توانمند باشند و بازده  كاري پايين آنها هم سبب مي شود كه كارفرما از انتخاب مرد براي آن حرفه بهره ببرد و به عنوان مثال زن كجا مي تواند در معدن يا وسط يك ميدان شلوغ همانند مرد با قدرت  ظاهر شود يا هر زمان كه نياز بود بيل به دست بگيرد و...

بحث به اينجا كه رسيد تازه دريافتم، درجه تب تفكر مردسالارانه برخي از اين مردان تحصيلكرده گاه آنچنان بالاست كه حتي براي بيل زدن هم حاضر نيستند به زنان سهم  دهند تا چه رسد براي پست هاي كلان مديريتي آن هم در عصري كه ديگر فشار دادن يك دكمه كار بيل زدن آقايان را انجام مي دهد و ديگر نيازي به زور بازو ي اين دلاورمردان نيست.

حالا اينجا روي سنگفرش هاي زيباترين خيابان جهان، "شانزه ليزه"  به جاي آنكه معماري تحسين برانگيز ساختمانها و زرق و برق پاساژها و نظم عجيب درختها و كافه هايش دلم راببرد و دهان حيرتم را بگشايد ، من انگشت به دهان ايستاده ام و صاف به اين سوپورهاي موبور شهرداري پاريس نگاه مي كنم كه از قضا پشت يكي از اين ماشين هايي كه سنگفرشها را جارو مي كند، نشسته و بي وقفه قيافه آن كارشناس دلسوز راديو را مي آورد جلوي صورتم كه از بيل زدن هم نمي گذرد تا چه رسد به...

شاید باز هم از همان بیماری سخت عادت است که چشم آقایان  ما عادت ندارد ببیند دختر جوانی درست وسط پارک لوکزامبرگ ساعت های طولانی را با یک قایق دست ساز کوچک می زند به آب تا شاید مربی خوبی برای کودکان مدرسه اش باشد بی آنکه حتی یک نفر، چشمی هیز به چریدن قامتش رها ساخته  باشد ، يا دختر موفرفري تا صبح در ايستگاه پمپ بنزين شب زنده داري مي كند بي آنكه ...

به همین راحتی عادت کرده اند. عادت کرده اند...

عادت می کنیم/ مهشید راستی

به بازداشت زنان عادت نکنیم/یلدا ایرانی

باز هم پي نوشت:

اولين بار كه  شعار عادت نكنيم را در وبلاگ ها ديدم تا يك هفته فقط به به و چه چه كردم ، تا بعد از يك هفته به الهام از آنها من هم چيزي نوشتم ولي انگار ما هم عادت كرده ايم ...

ا- تا چكمه سياه پلاستيكي را پايش كند و تا خودش را بزند به كوچه علي چپ كه  هي همه از فرستادنش دنبال كاري و باري پشيمان شوند، من پابرهنه تا وسط كوچه رسيدم  و صداي ننه صبح نسا هم حالا رسيده تا وسط كوچه:

 " فقط سه تا غاز مرغانه بگيري ها "

اهالي روستاي قمي كلا و به گمانم ساير روستا هاي همجوارمان در ايالت متحده مازندران به تخم مرغ مي گويند " مرغانه " و به تخم غاز هم مي گويند ، " غاز مرغانه" .

بچه كه بودم به تبعيت از همه اهالي روستا ، من هم وقتي مي رفتم در خانه همسايه را مي زدم ، مي گفتم :

  " غاز مرغنه " دارين به ما قرض بدين ؟

حالا كه ديگر كارمان از قرض كردن تخم مرغ گذشته، تازه گرفتار يك معادله پيچيده شديم:

 از كلمه تركيبي  "مرغانه "  كه ردي از موجود  عزيزي به نام مرغ هم در آن به چشم مي خورد، كاملا پيداست كه مفهوم تخم مرغ  بايد مورد نظر باشد، يعني تخمي كه مرغ آن را توليد كرده باشد ، پس چرا اهالي روستا تمام عمرشان به تخمي كه حاصل زحمت غاز بوده، مي گفتند " غاز مرغانه" ، يعني تخم مرغ غاز؟؟!!

اصلا نمي دانم چرا من هم وقتي در خانه همسايه را مي زدم از اين كلمه تركيبي عجيب استفاده مي كردم و  در واقع مي گفتم:

 تخم مرغ غاز دارين؟

2- تمام خيابان هاي پاريس پر شد از پوسترهاي تبليغاتي نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري. همزمان ، ایرنا،خبرگزاری دولتی ایران هم  اظهارات نيكولا سار كوزي كه گفته بود خودكشي جوانان ژنتيكي است را به نقل از يك پزشك " احمقانه " توصيف كرده است،  اينجا همه چيز بوي تبليغات و انتخابات مي دهد و از چند ايراني مقيم اينجا اگر در مورد روحيات و خصوصيات رفتاري " نیکولا ساركوزي" بپرسي گاهي پاسخ مي شنوي:

"كي ؟ آهان ، منظورت ساركوزي نژاد است؟ "چه كلمه تركيبي عجيبي.

3- و اين هم عكسي كه دختر ناز برادرم از تراس خانه کوچکم در تهران گرفته و فرستاده تا ببينم وقتي  كبوتر ها خانه خالي پيدا مي كنند چه تركيب عجيبي شكل مي گيرد:

كفش ها ،  دو تا " كوتر مرغانه " يا همان تخم مرغ كبوتر . یعنی دو تا بچه کافیست؟!!

با اين همه اما دلم براي همه تركيب هاي عجيب آنجا تنگ است و بايد چمدانم را بردارم و......

دو نفر بوديم  در دو هيبت متفاوت ، من نمي خواستم با او همسفر شوم ولي مثل هميشه خودش را آويزان كرد و تا امروز همه خرج سفرش را من داد م. از اسپانيا تا ايتاليا ، از ايتاليا تا انگليس و از انگليس تا فرانسه ، همش وبال گردنم بود و من همينطور به او احترام گذاشتم با اين اعتقاد كه يا نبايد رودر بايستي مي كردم  يا حالا كه آمده بايد به سليقه او هم احترام بگذارم.

تا حالا به كسي نگفتم اما از اول به او مشكوك بودم، دردسر گرفتن ويزا و اجازه و معرفي نامه و سند و ضامن و ايستادن در صف بلند مقابل سفارت خانه ايتاليا را هم نكشيد، نفسش هم بند نيامد وقتي وارد فرودگاه شده بود، چون هيچ كسي اسمش را از بلند گو اعلام نكرد و دقايق نفس گير قبل از خروج كسي لرزه و اضطراب به تمام وجودش نينداخت و من ساده اصلا نفهميده بودم كه از همان فرودگاه چه نقشه اي برايم كشيده است.

دفعه پيش هم  درست همان لحظه كه اسمم را  از بلندگو صدا زدند، به نگاههاييش شك كرده بودم. به سختي آب دهانم را قورت دادم، ولي او ايستاد يك گوشه، الكي خود را نگران من نشان داد  و البته اطمينان داد كه اگر به من اجازه خروج ندهند ،  او هم پايش را از اين خاك بيرون نخواهد گذاشت  و تا آخر با من خواهد بود. من هم اين را گذاشته بودم به حساب رفاقت اش و اصلا به ذهنم خطور نكرد كه خب...

وارد خاك اروپا كه شدم، تمام بند دلم پاره شد وقتي يك يورو براي يك بطري كوچك آب دادم. يعني هر دفعه بايد معادل هزار و دويست تومان به پول ايران براي يك تشنگي ساده بپردازم؟ تازه فهميدم با ارزشي كه پول ايران در اروپا دارد پس من حالا حالا ها حق تشنه شدن ندارم، و همين موضوع ساده كافي بود تا همسفرم آن روي ديگرش را به من نشان دهد. ساعت‌هاي طولاني تمام آبا و اجدادم را مي آورد جلوي چشمم  تمام فرازو فرودهايي كه آنها و ما سير كرديم تا اقتصاد ايران باشد هميني كه امروز با افزايش قيمت ها و كاهش ارزش پول ملي و ثابت ماندن دست مزدها يا تغيير لاك پشتي آن ، هر روز تحصني و تجمعي در يك جاي كشور شكل مي گيرد.

  و من مدام دلم براي ريز و درشت فاميل و همه دوستان رسانه اييم مي لرزد كه اگر آنها هم ساليان طولاني به يك سمينار يا همايشي دعوت نشوند، بايد خواب سفر رفتن و نفس كشيدن و قدم زدن در تاريخ "كشوري  به نام خارج از كشور" را ببينند.

شوخي كه نيست ، يك يورو براي يك ليوان آب؟! حالا بايد حساب كنم ، براي ديدن موزه‌ها و اماكن تاريخي و توريستي اين چهار كشوري كه مي خواهم  بروم، چند يورو پول آب بايد بدهم، تازه آبي كه اگر هتل يا خانه ميزبانت دم دستت نباشد، براي تخليه‌اش هم بايد معادل پول ايران سيصد و پنجاه تومن به اين توالت هاي مكانيكي لوكس گوشه خيابان بپردازي.

دغدغه دموكراسي و حقوق بشر و فلسفه و مدرنيسم و هزار و يك ابزار و امكاني كه مي‌شد انديشه را رها كني و به ثبتش در اروپاي مدرن  بنشيني به سادگي جايش را به پيش پا افتاده ترين مسائل مي‌دهد. همه چيز را همين همسفرم خوب مي پاييد و من از نيشخندهاي تلخش هم هيچ نمي‌فهميدم.

حالا در كنار پارلمان فرانسه يا ميدان كنكورد باشي، در مقابلت شهر و تبعيد گاه ناپلئون باشد يا بخشي از ساحل آرام شهر توريستي "دو ويل " در شمال اين كشور يا اصلا ديوار هاي شهر پر باشد از پوستر‌هاي انتخابات رياست جمهوري فرانسه يا جوان‌ترين خواننده ها و رقاص‌ها و هنرپيشه‌هاي فيلم پرنو، چه فرقي مي كند؟ چون لازم نيست به هيچ زحمتي بيفتي تا دنبال چرايي و چگونگي تحقق دموكراسي  و رعايت موازين حقوق بشر بر اساس  استانداردهاي بين المللي  بگردي، و هيچ اهميتي ندارد كه تو حالا درست در سرزميني نفس مي‌كشي كه اولين بار واژه سكولاريزم توسط يكي از جنس  همين  فرانسوي‌ها به  خدمت گرفته شد تا با كاسته شدن نقش نهادهاي مذهبي در اداره امور جامعه و واگذاري اداره نهادهاي اجتماعي  به دولت و سازمان هاي غير ديني ، جنگ سي ساله فرقه هاي مسيحي در اروپا پايان يابد.

وقتي تمام ذهنت در گير و گرفتار همان يك  يورو باشد كه براي يك ليوان آب  داده اي، خوب معلوم است كه 9 يورو براي يك همبرگر با كمي سيب زميني سرخ شده هم تمام معادلاتت را به هم مي ريزد و رژه رفتن ده اسكناس هزاري در برابر رژه رفتن مفاهيمي چون دموكراسي، برابري ، حقوق بشر، نهادهاي مدني، نمود بيشتري مي‌يابد. آن هم در غربي كه خود در يك روند چند صدساله پرچمدار اين مفاهيم شده است.

حالا ساعت‌ها  روي چمن دراز بكش و به همين آرزوي ساده‌ات جامه عمل بپوشان ، شايد واقعا بايد زن باشي تا به تعبير نمي دانم كدام يك از دوستان، پيچيدن باد لاي موهايت را بفهمي و بگذاري چمن پوست را قلقلك بدهد. اما مگر مي گذارد اين همسفر لعنتي ام. چهار چشمي بپاي من است و هر حركت ناگهاني‌اش، گوشه اي از دلم را زخم مي كند.

دست بردار هم نيست. مدام چنگ مي اندازد به اين دل هزار سودايم و هر بار يك غم كهنه را  مي گيرد و مي آورد بالا و آنقدر توي فكر و خيالم اين‌ور و آن‌ورشان مي برد كه همين لذت يله دادن روي چمن را كوفتم مي‌كند. آنوقت فكر نكني به همين راضي مي‌شود،  نه، تازه مي شود نوبت نگاه. حالا ديگر هرآنچه كه در چشم انداز كوچك اين چشم  است  را يا عين گچ، سفيد مي كند يا عين زغال، سياه.

باشد ، حالا ديگر همين فردا، نه ، پس فردا با همسفرم بر مي گردم ايران تا خيال همه آناني كه خرج سفرش را به گردن من بي نوا انداخته بودند، راحت شود اگر چه مي دانم آنجا هم دست بردار نيست.

همسفرم را مي شناسيد. غريبه نيست. سال ها ست كه در كشور نازنينمان ، هر بار كه كسي ميل رفتن مي كند ،  او هم خودش  را مي چپاند يك گوشه دنج، و آويزان دلت مي شود تا انتهاي سفر . آنقدر پاپيچ ات مي شود كه مزه كردن دوباره  اين سفر را هم كوفتت مي كند تا چه رسد به سر كشيدن تمام محتواي اين جام و  ماندن ناگزير تا هميشه.

آنوقت است كه دلت سخت مي لرزد ،وقتي مي بيني همه يارانت اينجا جا مي مانند با همسفري كه دست از سرشان بر نمي دارد و هر روز گوشه اي از دلشان را زخم مي كند...

كاش مي توانستم اين همسفري كه وبال گردن  مسافران و ماندگان ناچار  اين ديار است را با خود مي آوردم و تحويل برادران مي دادم تا به جرم تشويش اذهان عموم مسافران، به بند 209 اوين ببرندش...غافل از آنكه  كه گاه به  جای همسفر بدخواه، مسافر وفادار را به ببند مي کشند.

تنها يك نيم  نگاه از آن دو که با محاسنی انبوه کنارت ایستاده اند كافيست تا ناخود آگاه و با سرعتي شگفت انگيز دستها به سمت سر برود، براي جمع و جور كردن موهايي كه احيانا از روسري بيرون مانده است. مثل  همان روزهاي كودكي كه هرگاه روحاني محل را مي ديدم، هول مي شدم  و نا خود آگاه به جاي سلام مي گفتم" بسم الله الرحمن الرحيم ".

حالا چه فرقي مي كند كه دو تار موي رها مانده در امان باد، دغدغه آن دو مرد  با انبوه محاسن بلندشان باشد یا نباشد. تو اما بر حسب همان هول شدن روزهاي كودكي و عادت روزهاي پس از آن، به دو مرد ميانسالي كه تنها چند قدم آن طرفتر از تو، در صف كنترل پاسپورت و محتويات كيف و كلاه مسافران ايستاده اند، با دستپاچگي لبخندي تحويل شان مي دهي و دستت مي رود پي عادتش بر سر و روسري. دستت خالي هم برگرد تو اما كارت را كرده اي و حالا خيالت راحت است و با اعتماد به نفس بيشتري مي تواني لبخند بزني.

با اعتماد به نفس بيشتري به دو چهره آشنا در فرودگاه " اورلي " فرانسه، لبخند مي زدم و هي به ذهن وامانده ام فشار مي آوردم كه بشناسمشان اما ، نشد و به جا نياوردمشان اگرچه ترديد نداشتم كه پست و منصب مهمي در كشورم  دارند.

قيافه هايشان مثل پدر و شوهر خواهرم بود كه وقتي سر و لباسم، هيچ ايراد شرعي و عرفي نداشت، به من مي باليدند. من هم كاري به كار دو زن قد بلند و لاغر اندام كنارشان ندارم که در همین صف ایستاده اند و تمام پارچه هایي که صرف پوشاندن اندامشان کرده اند به نيم متر هم نمي رسيد.

راستش حالا بعد از دو ماه پرسه زدن در اروپا، ديدن چهره كساني كه ياد آور چهره پدر  و شوهر خواهرم بود، دلم را قرص مي كرد و بيهوده خوشحال بودم كه در گوشه اي از اين صف دو نفر هم هستند كه از نحوه پوشش يك هم ميهن خود ، لبخند رضايت بر لب دارند.

نوبت به كنترل من رسيد، هنوز در دلم از احساس رضايت خودم و برادرانم ، ولوله ای برپا بود كه در كمال ناباوري، اين بار برادران فرانسوي در راستاي ايفاي وظيفه امنيتي خود ، نه تنها روسري و مانتوي پر از سگگ و دكمه ام  را از تنم در آوردند بلكه چكمه را هم بايد از گیت عبور  مي دادم.

مثل" گربه" اي كه سيبيلش قيچي شده  و تعادل اش را از دست داده باشد، در برابر قانون و تحكم آنان، مسير كوتاه اين سوي گيت تا آن سوي گيت را پابرهنه ، بدون روسري و با يك پیراهن آستين حلقه اي طي طريق كردم. بي آنكه بدانم در آن لحظه، نگاه خشمگين برادرانم به من خیره شده است یا به مامورین فرانسوی یا اصلا به زمين. من اما بر تمام سنگفرشهاي فرودگاه اورلي فرانسه، سنگيني آن نگاههاي تحقير شده را حس مي كردم.

وقتي به فرودگاه  مهر آباد تهران رسيديم، همه مردهای اروپایی که با ما همسفر بودند به صف شدند تا اين بار زنان همراه شان، از مراسم آموزش گره زدن روسري و پوشيدن مانتو  و شلوار فارغ شوند. زن ها اما مثل "گربه" اي كه يك كلاف كاموايي بزرگ به دست و پايشان پيچيده باشد دنبال راه خلاص مي گردند، نه براي عبور از اين سوي گيت به آن سوي گيت ، بلكه براي تمام مدت ترددشان در ايران.

يك سال گذشت و امروز در پايان سفري ديگر، بايد از گيت كنترل فرودگاه مالپنساي ميلان، عبور مي كردم، ديگر به هيچ كس با اعتماد به نفس نمي خندم. شايد باز مجبورم كنند مثل گربه اي كه سيبيلش را زده اند...

 از صف كه مي گذرم، در برابرم، چهار نماينده اصولگراي مجلس هفتم ايستاده اند كه اينبار هم من مي شناسمشان و هم آنها  مرا. با تمام صورت لبخند مي زنند. این بار اما به خير گذشت و خوشبختانه سنگفرشهاي اينجا منعكس كننده نگاه خشمگين‌شان نبود.

به تهران كه مي رسم،  باز هم زنان اروپايي براي يافتن و بستن روسري بر سر با خودشان درگيرند، مثل گربه اي كه لابلاي يك كلاف كاموا...

تنها چند قدم مانده به سبزه ميدان،ناگهان راهشان را به سمت كوچه هاي تنگ حوالي دبيرستان آزرم بابل كج مي كنند . صورت هاي گرد شهرستاني شان با كشي كه از دو طرف، چادر سياه را محكم روي سرشان نگه مي داشت،  گرد تر مي شود انگار، وقتي هم كه به اين ميدان مي رسند ديگر چشمشان هم از اضطراب و ترس گردتر و گردتر مي شود.

اهالي بازار سبزه ميدان هنوز نمي دانند اين چادر سياه هاي معصوم چرا درست به اينجاي شهر كه رسيدند صد چشم به عاريه گرفتند تا صد متر آن سو تر از خود را با هراسي صدباره بپايند.از دست هيچ كس كاري بر نمي آيد . يك شهر است و يك دنيا دلهره .

از پيچ كفش ملي كه رد مي شوند ، يكي صدايش مي لرزد تا بگوييد كسي ما را نديده و  ديگري هم مي ترسد اما مي گويد؛ پس برويم داخل كوچه.  بزاز ها هم كه انگار ميدان را به نامشان سند زده باشند يك لحظه چشم پرسشگر خود از دختركهاي معصوم بر نمي دارند و دخترها مثل گنجشكي كه مار به لانه شان زده باشد جيكشان در نمي آيد ، همه نگران دخترها شدند اما دخترها از صداي خودشان هم مي ترسند . به گاه ترس هرچه ساكت تر و خيره تر به نقطه نا معلوم شوي ، همان نقطه خود  بزرگ تر و بزرگ تر مي شود و انگار دهان باز مي كند تا حجم ترس خورده كوچكت را ببلعد . حالا هرچقدر هم بزازها، دست فروشها و سبزي فروشها دور ميدان نگران تو باشند تو اما در آيينه ترس خود هر دهان گشوده آنها را تنها براي بلعيدن  مي بيني و بي سبب بر سرعت گامهايت مي افزايي . دخترها به سرعت مي پيچند در اولين كوچه اي كه خيالشان راحت باشد پشت سرشان امن است.

كوچه طولانيست، اما ته آن ديوار بلندي است كه پشتش انبار بزرگ آهن قراضه هاي شهر است .

بزاز ها و دست فروش ها و دوره گردها و مغازه دارهاي سبزه ميدان هم كه كوچه پس كوچه هاي اينجا را از خطوط كج و معوج كف دستشان هم بيشتر مي شناسند،  بست مي نشينند نبش كوچه تا ببينند دخترك هاي شهرشان را چه كسي رنجانده يا چه كسي ترسانده كه اينچنين هراسان راه فرار را در اين كوچه بن بست مي جويند.

كافيست تا مذكري بر حسب اتفاق يا اجبار گذرش به اين ره  و  اين كوچه افتد، آنگاه زمين و زمان سبزه ميدان در دفاع از آن دخترهاي گريزان و نگران بر هم ريزند از اساس.

زمان مي گذرد .كوتاه. و منتظران  بست نشين اين كوچه بن بست هم تا خيالشان راحت نشود ، كوتاه نمي آيند و چشم از كوچه بر نمي دارند اما از انتهاي كوچه اينبار صداي پاها و خنده هاي دخترهاي جوان با مانتوهاي يك رنگ، زودتر از خودشان به ابتداي كوچه مي رسد. وقتي هم سراغ آن دخترهاي ترس خورده چادري را از اين جمع مي گيري ، بر صورت پر از رنگ و لعابشان خنده رندي مي نشيند، شانه بالا مي اندازند  به نشان آنكه  نديديمشان يا نمي شناسيمشان. پا تند مي كنند و بقيه راه را مستانه مي دوند و دور مي شوند.

آن روز اما همه فهميدند كه كيف و كوله پشتي اين دخترهاي معصوم به اندازه كافي جا براي پنهان كردن چادر سياهشان نداشت و وقتي كه مي دويدند كيف هايشان قلمبه و بد تركيب شده بود و تمام دك و پزشان را به هم زده بود.

اين روزها ، شايد همه آن دخترها و دخترهاي شهرهاي ديگر ايران ، در كوچه پس كوچه هاي بن بست گير كرده اند، لابد خوب اطراف را نپاييده بودند يا شايد هم ...

به هر تقدير از مدرسه اي كه همه بايد چادر سر مي كردند، اينك همين نسل به بار آمده كه بايد براي متقاعد كردنش به انتخاب نه حجاب برتربلكه يك حجاب حداقلي در كوچه پس كوچه هاي شهرُ دنبالشان دويد. اما  تعقيب كنندگان  بايد مراقب باشند كه اگر بزاز ها، دست فروش ها و مغازه دارهاي شهر غيرتي شوند...

به جای یلدا بازی و آرزو بازی محبوبه و الناز را به این بازی تلخ دعوت می کنم.

باید همه چادر سرکنند؟ فرزانه سالمی

باید همه چادر سرکنند؟ مریم شبانی

باید همه چادر سر کنند؟ محبوبه حسین زاده

باید همه چادر سر کنند؟ نفیسه زارع کهن

باید مثل من باش با چادر آزاده عصاران

و روایتی دیگر به زبان یک عکاس زن مریم مجد

فقط چند ثانيه به اين عكس  دوست نازنینم نگاه كنيد، نه به زني كه حجابش مورد اعتراض خواهران نيروي انتظامي است  واينك مشتهايش، چادر مامور را به نشان التماس در مقابل پله هاي ميني بوس حامل بدحجابان، گرفته است.

  در امتداد مشت مادر، مشت كوچك ديگري هم به چادر مامور، چنگ انداخته است، كودكي كه شانه هايش اگرچه براي تحمل اين همه تحقير شدن و تحقير شدن كوچك است اما زير دست و پاي مامور و مادر ، حالا ديگر چنان شانه هايش را خم كرده كه گويي سنگيني بار فصل سردي از تارخ، از هم اكنون كمرش را شكسته و دارد ضجه مي زند. براي تحريك احساسات نيست اگر بگويم؛ هم صداي زنگ گريه اش را مي شنوم و هم صداي شكستن استخوانهاي كوچكش را.

با او تحقير شدم و با او ضجه زدم...

آقای حداد لطفا با مهربانی به این عکس نگاه کنید روزنا

نازنين پيش از اين عكس از هراس سالهاي دهه شصت و كودكي خودش گفته بود.